دانش آموزان و مطالعه غیر درسی 
حضرت علی علیه السلام می‌فرمایند:«هرآن كس كه با كتاب آرامش یابد،راحتی وآسایش از او سلب نمی‌گردد» و همچنین در جای دیگر می‌فرمایند:«اگر روزی بر من بگذرد كه در آن روز به علم ودانش من افزوده نشود، آن‌روز، روز مباركی نیست».
یکی از مهمترین شاخصهای رشد و توسعه فرهنگی و اجتماعی هر کشور میزان مطالعه و روی آوری افراد آن جامعه به تحقیق و پژوهش می‌باشد. توسعه اقتصادی و اجتماعی در پرتو توسعه فرهنگی و آموزشی صورت می‌پذیرد و این امر نیازمند توسعه در ذهنیت و افکار مردم جامعه است. تا زمانی که پیشرفت علمی و فکری برای افراد جامعه حاصل نشود توسعه و رشد آن جامعه توسعه درون‌زا نبوده و خود باعث وابستگی و عدم پیشرفت واقعی می شود.
سرعت کشف و پیدایش علوم و فنون جدید به حدی است که انتقال دستاورد های نوین علمی و فتی از طریق کتب درسی وآموزشهای کلاسیک مدرسه‌ای به دانش آموزان و دانشجویان امکان‌پذیر نیست و باید چاره‌ای دیگر اندیشید.
صاحب‌نظران تعلیم و تربیت معتقدند در آموزش و پرورش جدید باید بر روش آموختن بیش از انتقال آموخته‌ها تکیه کرد. چون آموزش کلیه معلومات و اطلاعات موجود به دانش‌آموزان نه امکان‌پذیر است و نه چاره ساز. نسل جدید باید روش آموختن برای زیستن را بیاموزد تا بتواند در آینده زندگی کند. بنابراین لازم است نگرش دانش آموز محوری و خودخوانی و فرهنگ تحقیق و مطالعه و خودآموزی را در بین آنان گسترش داد .
خوشبختانه امروزه در کشور ما کتاب برای کودکان و نوجوانان به صورت یک نیاز شناخته شده در آمده است. والدین و معلمان باید به این نکته مهم توجه داشته باشند که تنها از راه مدرسه و کتابهای درسی نمی‌توان کودکان و نوجوانان را برای موفقیت در حل مشکلات گوناگون و پیچیده زندگی آماده ساخت چرا که کتابها همواره مطالبی در باره زندگی‌اند نه خود زندگی. ازطرفی کودکان و نوجوانان به مطالعه کتابهای غیر درسی بیش ازکتابهای درسی علاقه نشان می‌دهند و همین علاقه موجب استقبال شدید ایشان از کتابهای آزاد می‌شود .
این نوع کتابهاست که کودکان را در حل مسائل و مشکلات شخصی در جهات مختلف کمک می‌کند. اطلاعات آنها را در باره محیطهای گوناگون افزایش می‌دهد و ساعات فراغت و بیکاری آنان را سود بخش‌تر و پر بارتر می‌سازد. کودکان و نوجوانان با خواندن کتابها و نشریات سازگاری عاطفی و اجتماعی خود را بهتر رشد و گسترش می‌دهند. ادبیات کودک موظف است آهسته‌آهسته و طی زمان واقعیتهایی چون تولد، مرگ،غم و شادی، رنج و عشق و نفرت را با تمام ابعادش به کودکان بیاموزد و در این شناساندن هرگز از حد تعادل دور نشود.

 
معلم وکتابهای غیردرسی
معلم کلاسهای ابتدایی باید کتابهایی را انتخاب کند که در باره محیط مستقیم و زندگی روزانه کودک باشد. به سخن دیگر هر فرد به ویژه در دوران کودکی احتیاج دارد خودش را بشناسد و نوعی رضایت درونی از خود داشته باشد. همچنین باید یاد بگیرد که با همسالان و همکلاسانش چگونه همراهی و همکاری کند تا بتواند برای خودش در میان آنها جایگاه مناسب و موقعیتی خوب بدست آ ورد.
معلم فهمیده و آزموده اگر رفتاری نامناسب از کودک مشاهده کرد به جای اینکه خود را ناراحت و کودک را مضطرب کند در پی کشف ریشه آن رفتار خواهد بود تا با روشهای مناسب به تغییر آن بپردازد.
کودک به وسیله تجاربی که می‌آموزد. می‌تواند امیالی را در خود پی‌ریزی کند. یکی از ابزارهایی که این نیاز را ایجاد کرده به آن پاسخهای مناسب می‌دهد خواندن و شنیدن قصه‌ها سفرهای زیبایی است که منطبق با رشد او باشد.

 
نقش مطالعه کتابهای غیر درسی در رشد شخصیت کودکان 
کودکان این غنچه‌های زیبای زندگی در بیشتر اوقات با قهرمانان و شخصیتهای قصه‌های خود همراه می‌شوند و با خلاقیتهایی که گاه به‌جای قهرمان قصه‌ها از خود بروز می‌دهند به تقویت مهارتهای خود در زندگی می‌پردازند.
کودکان از طریق کتابهایی که می‌خوانند یا شعر ها و قصه‌هایی که می‌شنوند بینش و اطلاعات وسیع‌تری پیدا می‌کنند و در همین مسیر هوشیار دارای اعتماد به نفس و مسلط به دنیای اطراف خود خواهند شد.
متأسفانه در کشور به رغم وجود گنجینه‌های علم و معرفت داستانها و افسانه‌های زیبا و آموزنده، گروهی از اولیا و مربیان بیشترین زمان خود را برای مسائل آموزشی در نظر می‌گیرند و بخش عمده‌ای از دانش‌آموزان در خانه و مدرسه اغلب اوقات خود را صرف یادگیریهای غیرفعال به حافظه سپردن مفاهیم درسها و همچنین اضطراب امتحان و نمره می‌کنند وگاه ممکن است از هدف اصلی تعلیم و تربیت و پرورش انسانهای خلاق و مبتکر وکارآمد است باز بمانیم .
مطالعه، کودک را در همه اوقات زندگی پرورش می‌دهد و تقویت می‌کند و باعث مسرت خاطر، وسعت تخیل و قوت تصور او می‌شود و نیز نیروی ابتکار و ابداع به او می‌بخشد.
داستانها و اشعاری که کودکان می‌خوانند و می‌شنوند، اثر عمیقی در فکر و روحیه آنان می‌گذارد و ایشان را برای مواجهه با مسائل رشد و معاشرت با دیگران آماده می‌سازد و نیز در درک و فهم مشکلات زندگی آنها را یاری می‌کند.


نقش مطالعه در تربیت و تقویت روحیه دینی کودکان و نوجوانان
گاهی والدین به دلیل ناآگاهی و درك نادرستی كه از مسائل دینی و مذهبی دارند، نمی‌توانند راهنمای خوبی برای كودكان و نوجوانان باشند. بنابر این ممكن است در آموزش این گونه مسائل دچار اشتباه شوند یا هرگز فرصت مناسبی برای آموزش این مسائل نیابند. مطالعه كتابهای دینی به كودك و نوجوان كمك می‌كند تا به درك صحیحی از این مسائل دست یابد و پیش از آن كه دیر شود به رشد و شكوفایی برسد. مطالعه و کتاب خوانی ابزار مطمئن برای دستیابی به ماهیت مشکلات است. کتاب‌خوانی و مطالعه بی‌سیم ارتباطی است که باعث پیوند انسان با جهان می‌شود، خانواده‌ها باید توجه کنند که یکی از وظایف آنها مداومت در مطالعه و کتاب خوانی است منظور از مطالعه نه تنها پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان است بلکه خود کفایی، یادگیری و خود آموزی در طول زندگی است. خانوادهها باید به این نکته توجه کنند که مطالعه و کتاب خوانی منابع، اساسی‌ترین نیازهای فرزندان برای ادامه زندگی سالم است. بطور کلی یکی از عوامل مؤثر در تربیت فرزندان تقویت مطالعه و کتاب خوانی در آنهاست.

 
نقش مطالعه در پیشرفت تحصیلی کودکان
مطالعه غیر درسی، باعث بالا رفتن سطح فكر و فعال شدن ذهن كودكان و نوجوانان است. وقتی سطح فكری دانش‌آموزی بالا رفت و ذهن او فعال شد، امكان فراگیری درسهای مدرسه برایش بهتر فراهم می‌شود. یعنی ذهن او آمادگی بیشتری را برای یادگیری ریاضی، ادبیات، تاریخ و… خواهد داشت و این مطلبی است كه تجربه آن را بارها ثابت كرده است.
دانش‌آموزی كه همگام با مطالعه درسی، به طور جدی به مطالعه كتابهای غیر درسی نیز می‌پردازد،
بدین وسیله
▪   دارای سطح فكرو اندیشه‌های وسیع می شود.
▪   ذهنش برای فراگیری فعال‌تر می شود.
▪   گنجینه لغاتش كامل‌تر می‌شود.
▪   افقهای جدیدی پیش رویش باز می گردد.
▪   آمادگیش برای یادگیری درسهای مدرسه بیشتر می‌شود.
▪   به صورت جدیدتر وقوی‌تر در راه كسب علم گام برمی دارد.


منابع :
1) رفتار والدین وتربیت فرزندان، مولف : دکتر عباس خورشیدی
2)  پیام مدرسه، مولف: مهدی نوید ادهم
3)  آشنایی با فعالیتهای تربیتی و اجتماعی، مولف حسن ملکی
4)  مجله پیوند، آبان ماه 85 شماره 325 

+ نوشته شده در  سه شنبه چهاردهم دی 1389ساعت 22:36  توسط   |